“Een gehandicapt kind is hier niets waard”

Trouw 23 september 2010

166 Bulgaarse kinderen sterven nodeloos in Bulgaarse tehuizen voor verstandelijke gehandicapten, meldde het Bulgaars Helsinki Comité deze week. Het Bulgaars Openbaar Ministerie heeft aangegeven de verantwoordelijken te willen straffen. Het Comité wil dat ook de verantwoordelijke ministers worden aangepakt. En dat er wat gedaan wordt aan het onderliggende probleem: de mentaliteit van de Bulgaren. “Een gehandicapt kind is hier niets waard”

“ Het begon met een aanklacht tegen het openbaar ministerie”, zegt Jana Buhrer Tavanier, directeur ‘Campagne’ van het Bulgaarse Helsinki Comité. Uit eigen onderzoek kwam naar voren dat in acht jaar tijd 75 kinderen waren overleden in Bulgaarse gehandicaptentehuizen. “Het ministerie deed er geen enkel onderzoek naar.” Als antwoord besloot het OM mee te werken aan een onderzoek waarbij alle sterfgevallen in het afgelopen decennium onderzocht werden. De uitkomst was verbijsterend, zegt Tavanier. 238 gehandicapte kinderen overleden er aan ondervoeding en uitputting. Driekwart had gered kunnen worden.  “De verantwoordelijken in de  tehuizen zullen gestraft worden”, zei hoofdaanklager Velchev maandag.  “Het is niet genoeg”, meent Buhrer Tavanier. Ook de ministers die eindverantwoordelijk waren moeten worden aangepakt.“Ze hebben niets gedaan om de sterfgevallen te voorkomen.”

Daarnaast is  het Comité begonnen met een campagne om de houding ten opzichte van gehandicapten te veranderen.  Daar ligt, volgens Tavanier, de kern van alle ellende. “Het gaat om een mentaliteitsprobleem. Het idee dat die kinderen het niet waard zijn om voor te zorgen.” En die mentaliteit zit ingebakken in de hele Bulgaarse samenleving.  Dat vindt ook Roemjana Kraleva, directrice van het sociale rehabilitatie en integratiecentrum in het dorp Dalbok dol, drie uur ten oosten van Sofia. Het centrum is in 2005 opgericht, als antwoord op de vreselijke omstandigheden waarin verstandelijke en lichamelijk gehandicapte kinderen in de grote tehuizen leven. Hier krijgen kinderen wel een individueel plan van aanpak, zijn de kamers schoon, is er genoeg te eten en te doen. Kraleva wijst op een verstandelijk gehandicapte jongen die met een grote grijns op zijn stoel wiegt. “Hij vraag 100 keer per dag hetzelfde, maar verzorgt wel de tuin.”

De oprichting van het centrum ging niet zonder slag of stoot. “De dorpsbewoners waren bang. Oude mensen sloegen constant kruisjes als ze een van onze kinderen zagen.” Onbekend maakt onbemind, meent ze. “ Voor Bulgaren zijn al die kinderen gek of agressief.” Het rehabilitatiecentrum draait op subsidie en giften uit het buitenland. Bij de Bulgaarse autoriteiten klopte Kraleva tevergeefs aan. “De burgemeester van Trojan (de dichtstbijzijnde stad) heeft geen geld voor het centrum, zei hij. Ongelooflijk.”

Als het aan Kraleva ligt gaan al haar pupillen zoveel mogelijk naar huis en komen ze alleen in de vakanties in haar centrum. “We moeten die kinderen laten opgroeien bij hun familie thuis of in een pleeggezin.” De Bulgaarse overheid erkent dat er een andere koers moet worden gevaren. Een aantal jaren geleden werd een programma gelanceerd voor het ondersteunen van gezinnen en het aantrekken van pleeggezinnen. “Er zijn wel wat initiatieven”, zegt Jana Buhrer Tavanier. Maar slechts een handvol. “Wat doen we ondertussen met die honderden kinderen die nu nog in tehuizen zitten? Bovendien mogen we de sterfgevallen uit het verleden niet ongestraft laten.”

<Kader>

Ook in Bulgarije’s  buurland Servië is het slecht gesteld met de staatstehuizen voor gehandicapte kinderen. Een goede hygiëne, voedsel en behandeling ontbreken dikwijls, zo blijkt uit rapporten van Mental Disability Rights International, een Amerikaanse mensenrechtenorganisatie die focust op mentaal gehandicapten. Onderzoekers vonden ook in Servische staatstehuizen kinderen die waren vastgeketend aan hun bed. Jarenlang. Soms werden kinderen niet door artsen behandeld, omdat ze ‘ toch snel zouden overlijden’. In Roemenie is de overheid al actiever overgegaan naar zorg voor gehandicapte kinderen in een thuis-situatie, waaronder pleeggezinnen. Maar volgens onderzoeken van onder meer Unicef en de WereldBank zouden de hervormingen nogal eens te snel zijn doorgevoerd. Waardoor sommige kinderen in pleeggezinnen wederom verwaarloosd werden. Hoeveel kinderen met een verstandelijke handicap in deze landen nodeloos zijn gestorven door verwaarlozing is niet bekend.

Trouw, 23 september 2010

Tags: ,

Gerelateerd

‘Pure maffia is het’

Bulgarije lijkt zich meer af te keren van de Europese Unie

Tijdschrift Donau

Europa kan zijn grootste minderheid niet beschermen

Bulgarije heeft Roma hard nodig

Bang Nederland

Bulgaren vrezen voor ‘zigeunerland’

Kritiek op Roma-uitzetting door Frankrijk is hypocriet

In Bulgarije. Een vertwijfelde natie op weg naar Europa

Waarom niet Bulgarije?

‘Hot spot’ Sofia

Vertragend, maar niet rampzalig

Economische crisis in Bulgarije

Simeon van Saksen-Koburg-Gotha: Opkomst en ondergang van een verloren zoon

Bulgarije worstelt met zijn Turkse verleden